Tematy

Miasta

Serwisy

Kultura i rozrywka

Dodaj komentarz | Wyślij zdjęcie lub film | Wydrukuj

Ekslibrisy - "Droga do wolności"

04.05.2015

wyświetleń: 655

Praca Stanisława Tabisza

Praca Stanisława Tabisza

 Oleśnicka Biblioteka zaprasza na wystawę ekslibrisów pod patronatem prezydenta RP
 
 
Już po raz czwarty Powiatowemu Dniu Bibliotekarza w Oleśnicy towarzyszy Międzynarodowa Wystawa ekslibrisów. Dzień Bibliotekarza to święto organizowane przez oleśnicką książnicę mające na celu podkreślenie roli bibliotek i bibliotekarzy w popularyzacji książki, czytelnictwa i w krzewieniu kultury. Intencją spotkania jest integracja środowiska bibliotekarzy pracujących w różnych typach bibliotek. Pomysłodawcami wystawy są Jerzy Dmitruk, Marcin Cziomer oraz Rajmund Aszkowski – znakomici artyści związani z naszym miastem wcześniejszymi wystawami i innymi artystycznymi przedsięwzięciami. Tytuł tegorocznej wystawy to „Drogi do wolności. Rysunek, grafika, ekslibris”. Wystawa została objęta Patronatem Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego w związku dwudziestoma pięcioma latami wolności.
      Wyróżnienie to nadawane jest przedsięwzięciom i inicjatywom, które zachęcają do wspólnego świętowania wolności i solidarności i przypominają wyjątkowe wydarzenia 1989 roku. To również podkreślenie, że Polacy odnieśli wtedy jeden z największych sukcesów w całej swojej historii, a szansę, którą przyniósł, wykorzystują do dzisiaj.
      Skąd pomysł na uczczenie tej rocznicy właśnie w taki sposób? Ekslibris tracąc swoją bibliofilską funkcję i odchodząc od książki przyjął szereg innych ról, które nie były dla niego przewidywane. Rozwijająca się i rozbudowująca fabuła znaków książkowych wywołała jeszcze jedną, nie należącą do nich, funkcję: ekslibris stał się nośnikiem i wyrazicielem ważnych i istotnych dla danych społeczności wartości.
Kolejnym etapem rozwoju ekslibrisu, stało się tworzenie tematycznych kolekcji, poszukiwanie nowych eksponatów, opracowywanie kolekcji, wystawianie, organizowanie tematycznych konkursów, przeglądów, które powiększają zbiory spełniając przy tym ambasadorską rolę nośnika m. in. idei i wartości.
      Kolejnym etapem, skrótowo tu przedstawionego rozwoju ekslibrisu, stało się tworzenie tematycznych kolekcji, poszukiwanie, co bardzo często inspiruje twórców ze szkodą dla poziomu artystycznego, nowych eksponatów, opracowywanie tych kolekcji, wystawianie, organizowanie tematycznych konkursów, przeglądów i in., które powiększają zbiory spełniając przy tym ambasadorską rolę, o której już wyżej wspomniałem.
      Jednym z tematów, występujących na znakach własnościowych książki, jest szeroko rozumiana wolność i wolnościowe dążenia Polaków. Temat trudny i inspirujący zarówno twórców, jak i kolekcjonerów, a także dokumentalistów.
      Od zarania swej państwowości Polska była łakomym kąskiem dla wszystkich swoich bliższych i dalszych sąsiadów. Od zarania też musiała wciąż walczyć o swój byt, bezpieczeństwo, wolność i niepodległość. Bezpośrednich odniesień do tych zmagań w pierwszych wiekach państwowości (X – XII w.) na ekslibrisach nie ma.
Najstarszym tematem wolnościowym naszej historii, który trafił na ekslibrisy jest bitwa pod Grunwaldem. Największa bitwa średniowiecznej Europy, zaliczona do tych bitew, które w dziejach świata miały niebagatelny wpływ jego historię. Obchodzona w 2010 roku 600-na jej rocznica przyczyniła się do powstawania ekslibrisów podejmujących ten temat. Artystów inspirował ogłoszony na Litwie konkurs na ekslibrisy upamiętniające to wydarzenie. Najczęstszym motywem tych ekslibrisów to: dwa miecze, wizerunek króla Władysława Jagiełły i Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda, zamek krzyżacki w Malborku, pomniki na polach Grunwaldu i w Krakowie oraz odniesienia do jego odsłonięcia w 1910 roku (portret fundatora I. Paderewskiego, „Rota” M. Konopnickiej, kosynierzy – uczestnicy ceremonii odsłonięcia), „Krzyżacy” H. Sienkiewicza, motywy bitwy, w tym wg obrazu J. Matejki, wizerunki rycerzy obu walczących stron, uzbrojenie rycerskie.
      Husaria to kolejny motyw wolnościowych dążeń Polaków. Jedyna tego rodzaju formacja wojskowa na świecie. Na ekslibrisach przedstawiana jest za pośrednictwem swych słynnych skrzydeł jako: zbroja ze skrzydłami, jako uskrzydlony rycerz na koniu czy husarskie skrzydła wkomponowane w inne motywy i elementy militarne.
      Kolejnym wielkim zrywem wolnościowym Polaków, dość dobrze udokumentowanym na licznych ekslibrisach jest Insurekcja Kościuszkowska. Jej przywódca, Tadeusz Kościuszko, jest postacią dobrze znaną na świecie, jego dokonania zarówno w Ameryce jak i w Polsce są dość dobrze spopularyzowane, a i sama jego bytność w wielu europejskich krajach, kontakty z najważniejszymi osobami epoki spowodowały, że bohater dwóch narodów bez trudu wkracza na znaki własnościowe książki. Jego portret (w różnych ujęciach: z przodu, z boku, na koniu), motywy biograficzne, motywy Insurekcji, kosy na sztorc, pomniki w Polsce i w Stanach Zjednoczonych AP, kopiec w Krakowie, bohaterowie wydarzeń: Bartosz Głowacki, Jan Kiliński, Berek Joselewicz, motywy „Panoramy Racławickiej” – to najczęstsze tematy ekslibrisów związanych z ostatnim wielkim zrywem wolnościowym Polaków przed utratą niepodległości.
      W historii Polski następuje ponad stuletni okres utraty niepodległości wstrząsany co jakiś czas wolnościowymi zrywami i podejmowanymi na emigracji próbami jej odzyskania. Na ekslibrisy trafiły motywy tworzonych we Włoszech Legionów, a także Józef Wybicki, Henryk Dąbrowski, polski hymn. Tych znaków nie jest wiele, podobnie jak w ogóle nie trafiło na ekslibrisy Powstanie Listopadowe – kolejny polski zryw patriotyczny. Tylko trochę lepiej jest z Powstaniem Styczniowym.
      Dochodzimy do I wojny światowej, bardzo ważnego, ale i niezmiernie tragicznego okresu w naszej historii, po którym Polska odzyskała niepodległość. Przez nasz kraj, na szczęście, nie przetaczały się takie fronty jak na zachodzie Europy, ale i tak ogrom zniszczeń był bardzo dotkliwy. Mimo to I wojna nie znalazła się w sferze zainteresowania twórców ekslibrisu.
      Cesarz Franciszek Józef I, przywódca jednej z wojujących stron w ujęciu portretowym bez odniesień do wydarzeń z lat 1914 - 16, żołnierze austro-węgierscy, ale w skrzywionej Szwejkowskiej konwencji, fort św. Benedykta w Krakowie – jeden z obiektów Twierdzy Kraków.
      Najbardziej znaczącą osobowością w polskich dążeniach niepodległościowych początku ub. wieku jest Józef Piłsudski. Znalazł się on na wielu ekslibrisach, zazwyczaj w formie portretu z różnych okresów życia, uzupełnionego dopełniającymi napisami, np: wymarsz I Kompanii Kadrowej (to także motyw I wojny światowej) czy Bitwa Warszawska 1920 roku. Sama Bitwa, jak i wcześniejsze powstania Śląskie, znalazły się dosłownie na pojedynczych ekslibrisach.
      Upłynęło raptem 20 lat i Polska, po raz kolejny, utraciła wolność. Tym razem sprawcami jej utraty były hitlerowskie Niemcy, które rozpętały II wojnę światową. Ten tragiczny okres upamiętniony został na bardzo wielu ekslibrisach. Pierwsze powstawały już w czasie wojny i są to najcenniejsze dokumenty martyrologii Polaków i spustoszeń jakich hitlerowcy dokonali na polskim majątku. Odniesienia do wydarzeń II wojny światowej i jej barbarzyństwa pojawiają się na ekslibrisach do dziś. Tematyka obejmuje wszystkie wojenne wydarzenia: wojna obronna 1939 roku, Westerplatte, martyrologia Żydów, getta, obozy koncentracyjne, Armia Krajowa, Powstanie Warszawskie, dowódcy różnych szczebli i różnych formacji, widoki ruin, zgliszcza, cmentarze.
       Na koniec współczesne nam wydarzenia wolnościowe. Przede wszystkim Jan Paweł II, papież Polak i jego rola w dążeniach Polaków do odzyskania całkowitej wolności. Nasz Rodak na tronie Piotrowym obdarowany został wielka liczbą dedykowanych Mu ekslibrisów dokumentujących głównie Jego pontyfikat i wydarzenia z nim związane. Tematyka wolnościowa na „papieskich” ekslibrisach to ta, która dokumentuje słynne słowa o „tej ziemi” wypowiedziane w Warszawie i spotkanie z Lechem Wałęsą w polskich Tatrach.
      „Solidarność”, wielki masowy ruch społeczny, który wyzwolił w narodzie to co tłumione w nim było przez dziesiątki powojennych lat przez niesuwerenną władzę i nadzorujące ją obce mocarstwo. Najczęstszym elementem tych ekslibrisów jest graficzny napis „Solidarność”, odniesienia do strajków w Gdańsku, motywy gdańskiej stoczni, pomnik Poległych Stoczniowców w Gdańsku i portret pierwszego przywódcy „Solidarności” Lecha Wałęsy. Wszystkie te znaki mogły powstawać dopiero po ograniczeniu, a później zniesieniu w Polsce cenzury, a społeczeństwo odzyskiwało wolności obywatelskie i swobodę wypowiadania się.
      W późnych latach 80-tych XX wieku i w 90-tych i późniejszych twórcy ekslibrisów często sięgali po tematy z odleglejszej przeszłości, ale z czasów po II wojnie światowej, odreagowując czasy, w których, pod rygorem różnorakich represji, trzeba było mieć usta zamknięte. Na ekslibrisach pojawiają się motywy zniewolenia narodu, motywy absurdów minionego ustroju, najczęściej karykaturalne portrety nieakceptowanych przywódców, polityków czy działaczy, nierzadko w złośliwych kontekstach, uciążliwości codziennego życia.
      W latach 80-tych ub. wieku pojawiły się ekslibrisy z motywami więziennymi jako odniesienia do represjonowania opozycjonistów, dedykowano też im odrębne znaki. Upamiętniony też został  męczennik tamtych czasów ks. Jerzy Popiełuszko.
      Dziś najnowsza historia nie wywołuje już takich emocji twórczych, jak w końcowych latach ubiegłego wieku czy jeszcze w początkach trzeciego tysiąclecia. Nie inspiruje już artystów i twórców ekslibrisów do sięgania po jej motywy. A przecież literatury o współczesnych wydarzeniach wolnościowych, a także tej na temat dążeń niepodległościowych Polaków od zarania dziejów po XXI wiek jest coraz więcej. Tej literatury, która winna być inspiracją do tworzenia znaków w celu jej ozdabiania.
      Na wystawie, której kuratorem jest Beata Szukalska – Woźnicka - bibliotekarz oleśnickiej książnicy, możemy podziwiać prace twórców z całego świata m. in. z Argentyny, Hong-Kongu, Finlandii, Portugalii, Australii i oczywiście z Polski.  
      Zapraszamy Państwa do Oleśnicy  do zwiedzenia tej niezwykłej wystawy  w 25  rocznicę  odrodzonej samorządności w Polsce.

autor: Andrzej Znamirowski, Anna Zasada , źródło: Oleśnicka Biblioteka Publiczna



powrót ›

Zobacz także

Sesja z książkami

Oleśniccy bibliotekarze w oryginalny sposób uczcili Światowy Dzień Książki i Praw Autorski...

Kup tanią książkę!

W Oleśnickiej Bibliotece Publicznej trwa Kiermasz Taniej Książki. Warto upolować coś ciekawego! ...

Reklama



Komentarze

Pozostaw pole puste:

Treść

Imię nazwisko / nick


Redakcja zastrzega sobie prawo zmian, skrótów bądź usunięcia opinii zawierającej treści zabronione przez prawo, wulgarne, obraźliwie, naruszające jej prawa lub innych osób albo naruszające zasady współżycia społecznego.

Copyright © 2013 olesnica24.com